Kształt pojemnika na jogurt nie może być znakiem towarowym

Pozostając przy tematyce znaków towarowych, przybliżę dziś sprawę unieważnienia rejestracji znaku towarowego o kształcie pojemnika na jogurt. Dla przypomnienia, w ubiegłym roku Sąd Unii Europejskiej uznał, że kształt kostki Rubika może być znakiem towarowym, a Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, że znakiem towarowym może być wygląd sklepu (w tym wypadku flagowego sklepu Apple). Sprawą kształtu pojemnika na jogurt „Danone Fantasia” zajmował się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie1 i uznał, że rozpatrywany kształt pojemnika na jogurt nie może być znakiem towarowym.

Dlaczego?

Zdaniem Sądu sporny znak – „goły” pojemnik dwukomorowy – nie jest niczym niezwykłym, a więc relewantny krąg odbiorców nie skojarzy formy opakowania z pochodzeniem towaru od konkretnego przedsiębiorcy, lecz z samym produktem lub jego składem.

Rejestracja i unieważnienie

Znak towarowy przestrzenny w postaci kształtu pojemnika na jogurt został zarejestrowany w dniu 12 sierpnia 1998 roku w trybie rejestracji międzynarodowej i rozciąga się na terytorium Polski. W 2010 roku do Urzędu Patentowego wpłynął wniosek konkurenta (spółki Bakoma) o unieważnienie ochrony znaku na terytorium Polski w części dotyczącej towarów z klasy 29 (m.in. produkty nabiałowe, w tym jogurty) oraz z klasy 30 (lody całkowicie lub częściowo zrobione z jogurtu, zamrożone jogurty). W kwietniu 2013 roku Urząd Patentowy unieważnił w części uznanie na terytorium Polski ochrony tego międzynarodowego znaku towarowego przestrzennego.

Interes prawny w unieważnieniu

Urząd Patentowy uznał, że wnioskodawca (konkurent uprawnionego do znaku) ma interes prawny w złożeniu wniosku o unieważnienie ochrony spornego znaku z następujących powodów:

– strony postępowania są konkurentami na rynku, a uprawniony do znaku wystąpił z powództwem przeciwko wnioskodawcy z tytułu naruszenia praw do znaku;

– wnioskodawca – jako konkurent uprawnionego – domaga się dostępu do rynku  polegającego na możliwości używania w obrocie gospodarczym oznaczenia o kształcie pojemnika dwukomorowego;

– istnienie spornego prawa do znaku ogranicza swobodę działalności gospodarczej wnioskodawcy w zakresie posługiwania się w obrocie opakowaniem dwukomorowym.

W konsekwencji Urząd Patentowy uznał, że wnioskodawca ma prawo żądać ustalenia, czy uznanie ochrony spornego znaku na terenie Polski nastąpiło z zachowaniem ustawowych warunków uznania ochrony – ma więc interes prawny.

Decyzja Urzędu Patentowego

Urząd Patentowy uznał, że relewantny krąg odbiorców nie skojarzy formy opakowania z pochodzeniem towarów od konkretnego przedsiębiorcy, lecz z samym produktem i jego składem. Kształt rozpatrywanego opakowania jest banalny, nie zawiera żadnych elementów charakterystycznych, które pozwalałyby na jego utożsamienie z konkretnym źródłem. Dla potencjalnego odbiorcy samo opakowanie jest informacją, że ma do czynienia z dwoma oddzielnymi produktami. W opakowaniu większym znajduje się produkt główny, w mniejszym dodatek tj. dżem, musli, kruszonka, podlegający zmieszaniu z produktem głównym. Także rozmieszczenie i kształt komór są uwarunkowane funkcjonalnie tak żeby możliwe było pobranie zawartości łyżką.

Towary takie jak jogurt nie mają własnej formy, lecz przybierają formę opakowania, a zatem czyste opakowanie należy utożsamić z formą towaru. Zdaniem Urzędu sporne opakowanie nie odbiega od norm i zwyczajów panujących w sektorze opakowywań jogurtów i innych produktów nabiałowych. Natomiast dwukomorowość jest cechą funkcjonalną.

W ocenie Urzędu, stopień uwagi konsumentów nabywających tego typu produkty nie jest wysoki, gdyż są to artykuły konsumpcji masowej, które są z reguły usytuowane w niskim segmencie cenowym i są nabywane codziennie w drobnych bieżących sprawach życia codziennego. W odniesieniu do takich towarów krąg odbiorców zwraca raczej uwagę na etykietę, która jest umieszczona na opakowaniu oraz na znajdującą się na etykiecie nazwę lub logo niż na gołe opakowanie. W sytuacji, gdy nie mamy do czynienia z nabywaniem towarów w systemie samoobsługowym, lecz towar podaje sprzedawca wyłącznym elementem branym pod uwagę będzie nazwa produktu (czyli „Danone” albo „Fantasia”).

Tytułem wyjaśnienia uprawniony nie zarejestrował znaku słowno – graficzno – przestrzennego obejmującego także sporne opakowanie dwukomorowe, zarejestrowane są natomiast na jego rzecz znaki słowne i słowno-graficzne, które były używane równolegle ze znakiem przestrzennym – słowo „Fantasia” i znak słowno – graficzny „Danone”. Wymienione znaki były nakładane na sporne opakowanie i wprowadzane w tej formie do obrotu.

Urząd zauważył, że sporny znak („goły” pojemnik) nie ma ani etykiety, ani logo lub nazw, które mogłyby nadać całości charakter wskazujący na pochodzenie produktu, ani też nie wykazuje on jakiejkolwiek cechy szczególnej, która przekazywałaby informacje o źródle pochodzenia. Intensywne używanie i ewentualna renoma znaku towarowego Fantasia oraz Danone nie mogą niejako spłynąć na dwukomorowy pojemnik, który nie był używany w charakterze znaku towarowego i przesądzić o jego wtórnej zdolności odróżniającej. Zastosowanie poglądu o automatycznym przeniesieniu renomy znaku towarowego na opakowanie w praktyce miałoby kuriozalne skutki, bowiem każde zwykłe pudełko czy butelka nabywałoby wtórną zdolność odróżniającą tylko dlatego, że widniał na nim znak towarowy renomowany. Taka sytuacja zapewne sparaliżowałaby rynek. Nie kwestionując przy tym ogólnego założenia, że możliwe jest używanie kilku znaków obok siebie, Urząd stwierdził, że konieczne jest by stosowanie to umożliwiało zainteresowanemu kręgowi odbiorców faktyczne rozpoznanie towaru oznaczonego tym znakiem jako pochodzącego z określonego źródła.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego1

Sąd podzielił stanowisko Urzędu Patentowego, że sporne oznaczenie – dwukomorowy pojemnik na jogurt – jest rozwiązaniem o charakterze funkcjonalnym i dlatego nie może być przedmiotem ochrony na terytorium Polski. Sąd podzielił także stanowisko Urzędu Patentowego co do tego, że sporny znak – postrzegany jako „goły” pojemnik dwukomorowy – nie jest niczym niezwykłym, zaś jego kształt można uznać w istocie za banalny.

Skoro sam kształt opakowania – pojemnika dwukomorowego, nie jest na tyle charakterystyczny, aby stanowić dla przeciętnego odbiorcy stosowny przekaz, co do pochodzenia towaru od konkretnego przedsiębiorcy to dwukomorowy kształt pojemnika będzie informacją, że ma on do czynienia z dwoma oddzielnymi produktami, które może sobie dowolnie połączyć lub też skonsumować osobno.

1 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2014 r., VI SA/Wa 2897/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s