Trójwymiarowy znak towarowy

Od pewnego czasu można zauważyć silne dążenia do rejestracji jako trójwymiarowych znaków towarowych przedmiotów, dla których właściwą drogą ochrony powinna być rejestracja wzorów przemysłowych. Ochrona wzoru przemysłowego może jednak trwać maksymalnie 25 lat, a ochrona znaku towarowego – dowolnie długo, pod warunkiem uiszczania opłat za kolejne okresy ochrony. Stąd nie dziwi sięganie przez zainteresowanych do rejestracji zewnętrznej postaci różnych produktów jako trójwymiarowych znaków towarowych. W przypadku powodzenia takiej rejestracji uprawniony może uzyskać nieskończenie długą ochronę znaku, a tym samym monopol na jego używanie. Może więc skutecznie blokować konkurencję przed wykorzystywaniem takiego znaku.

Spór, w ramach którego Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 18 września 2014 roku (C‑205/13) odpowiedział na pytania prejudycjalne niderlandzkiego sądu, dotyczył unieważnienia rejestracji trójwymiarowego znaku towarowego w postaci oznaczenia mającego kształt krzesełka dziecięcego „Tripp Trapp”, przedstawionego poniżej:

 C-205-13-1

Źródło: InfoCuria – Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości

Znak ten został zarejestrowany przez urząd patentowy Beneluksu na rzecz firmy Stokke A/S dla „krzeseł, w szczególności krzeseł dziecięcych”. Stokke wniósł przeciwko spółce Hauck GmbH & Co. KG powództwo przed sądem w Niderlandach o odszkodowanie. Zdaniem Stokke wytwarzanie i wprowadzenie na rynek przez Hauck krzesełek „Alpha” i „Beta” narusza prawa autorskie dotyczące krzesełka „Tripp Trapp” oraz trójwymiarowy znak towarowy. W odpowiedzi, Hauck wniósł powództwo wzajemne o stwierdzenie nieważności trójwymiarowego znaku towarowego Beneluksu „Tripp Trapp”.

Sąd II instancji uznał, że krzesełko „Tripp Trapp” jest chronione prawem autorskim oraz że krzesełka „Alpha” i „Beta” naruszają prawa Stokke do krzesełka „Tripp Trapp”. Jednocześnie jednak sąd ten potwierdził nieważność znaku. Zdaniem sądu atrakcyjny wygląd krzesełka „Tripp Trapp” zwiększa znacznie jego wartość, a kształt krzesełka jest określony charakterem samego towaru – czyli krzesełka dziecięcego bezpiecznego, wygodnego i solidnego. Tym samym znak jest oznaczeniem składającym się wyłącznie z kształtu, a więc zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności jego rejestracji.

Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 lit. e) dyrektywy Rady 89/104/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych:

„Nie są rejestrowane, a za nieważne uznaje się już zarejestrowane: oznaczenia, które składają się wyłącznie z:

  • kształtu wynikającego z charakteru samych towarów;
  • kształtu towaru niezbędnego do uzyskania efektu technicznego;
  • kształtu zwiększającego znacznie wartość towaru”.

Ostatecznie sprawa trafiła do Sądu Najwyższego Niderlandów, który zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości o dokonanie wykładni cytowanego wyżej art. 3 ust. 1 lit. e) dyrektywy.

Wykładnia „kształtu wynikającego z charakteru samych towarów”

Trybunał podkreślił, że sens podstaw odmowy rejestracji znaku zmierza do unikania sytuacji, aby ochrona na podstawie prawa znaków towarowych prowadziła do przyznania ich właścicielom monopolu na rozwiązania techniczne lub na funkcjonalne właściwości towaru, których użytkownik mógłby poszukiwać w towarach konkurencyjnych. Bezpośrednim celem zakazu rejestrowania kształtów o charakterze czysto funkcjonalnym lub kształtów zwiększających znacznie wartość towaru, jest uniknięcie tego, aby wyłączne i stałe prawo, które nadaje znak towarowy, mogło służyć przedłużaniu bez ograniczenia w czasie ważności innych praw, które po określonym czasie wygasają (np. prawa do wzorów przemysłowych, patenty). „Kształt wynikający z charakteru samych towarów” zdaniem Trybunału oznacza, iż kształty, których zasadnicze właściwości są nierozłącznie związane z funkcją rodzajową towaru, nie powinny w zasadzie być rejestrowane. Odmowa rejestracji może mieć zastosowanie do oznaczenia, które składa się z kształtu towaru wykazującego jedną lub więcej cech użytkowych istotnych i nierozerwalnie związanych z funkcjami rodzajowymi tego towaru, których konsument może ewentualnie poszukiwać w towarach konkurencji.

Wykładnia „kształtu zwiększającego znacznie wartość towaru”

Ta podstawa odmowy rejestracji może mieć zastosowanie do oznaczenia, które składają się wyłącznie z kształtu towaru mającego kilka istotnych cech mogących mu nadać istotne wartości. Sposób postrzegania kształtu towaru przez docelowy krąg odbiorców stanowi tylko jeden z elementów oceny, czy ma zastosowanie rozpatrywana podstawa odmowy. W rezultacie pojęcie „kształtu zwiększającego znacznie wartość towaru” nie może być jedynie ograniczone do kształtu towarów mających wyłącznie wartość artystyczną lub ozdobną, gdyż w przeciwnym razie nie obejmowały towarów wykazujących oprócz znaczącego elementu estetycznego istotne cechy funkcjonalne.

Niezależność podstaw odmowy rejestracji znaku

W ocenie Trybunału trzy podstawy odmowy rejestracji wymienione powyżej mają charakter autonomiczny i niezależny, a każda z nich musi mieć zastosowanie niezależnie od pozostałych. Podstawy odmowy rejestracji nie mogą być więc stosowane w sposób łączny. Jeśli zachodzi jedna z podstaw odmowy rejestracji, oznaczenie nie może zostać zarejestrowane jako znak towarowy. Bez znaczenia jest natomiast, że odmowa rejestracji może nastąpić w oparciu o kilka podstaw, jeśli jedna z tych podstaw ma w pełni zastosowanie.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s