Czy naśladownictwo wyglądu towarów innego przedsiębiorcy jest dozwolone?

Przedsiębiorcy ze wszystkich branż dążą do tego, aby to ich produkt został wybrany spośród setek innych na sklepowych półkach czy dostępnych w ofercie sklepów internetowych. Czynią to różnymi środkami. Część przedsiębiorców upatruje sukcesu w oryginalnym opakowaniu produktu, wyraźnie odróżniającym się od towarów konkurencji, inna część – przeciwnie – upodabnia wygląd swoich towarów do opakowań towarów konkurentów, zwłaszcza do towarów cieszących się renomą.

Pytanie o treści czy naśladownictwo wyglądu produktów innych przedsiębiorców jest dozwolone zadają sobie osoby, których wygląd towarów jest naśladowany przez konkurentów. Jednak przed takim samym pytaniem stają sami konkurenci przed stworzeniem i wprowadzeniem na rynek towarów w podobnych opakowaniach, a także wielu z nas jako potencjalni klienci. Odpowiedź zawsze będzie zależała od konkretnego przypadku, między innymi od tego czy wygląd produktu jest chroniony prawami własności przemysłowej. Na przykład: czy został zarejestrowany jako wzór przemysłowy lub wspólnotowy, czy na towar lub jego opakowanie został nałożony znak towarowy.

Pomijając w tym miejscu ochronę wynikającą z prawa własności przemysłowej czy też z prawa autorskiego, w określonych przypadkach można skorzystać z ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Należy jednak pamiętać, że co do zasady naśladownictwo wyglądu towarów konkurenta jest dozwolone. Potwierdza to orzecznictwo sądów:

„Produkty uprawnionej i obowiązanej są bardzo podobne, jednakże różnią się umieszczonym na nich logo firm, zatem przeciętny konsument nie może ich pomylić. Ponadto naśladownictwo towarów innego przedsiębiorcy, nie korzystających ze szczególnej ochrony prawami wyłącznymi, nie jest sprzeczne z zasadami prowadzenia konkurencji i nie uzasadnia przyjęcia istnienia czynu nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art.13 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. Nr 47, poz. 211 – dalej: u.z.n.k.) nawet w wypadku zgodności wymiarów kopii z pierwowzorem.”1

Zgodnie przepisami ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji:

Art. 3

1. Czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta.

2. Czynami nieuczciwej konkurencji są w szczególności: wprowadzające w błąd oznaczenie przedsiębiorstwa, fałszywe lub oszukańcze oznaczenie pochodzenia geograficznego towarów albo usług, wprowadzające w błąd oznaczenie towarów lub usług, naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa, nakłanianie do rozwiązania lub niewykonania umowy, naśladownictwo produktów, pomawianie lub nieuczciwe zachwalanie, utrudnianie dostępu do rynku, przekupstwo osoby pełniącej funkcję publiczną, a także nieuczciwa lub zakazana reklama, organizowanie systemu sprzedaży lawinowej oraz prowadzenie lub organizowanie działalności w systemie konsorcyjnym.

Art. 10

1. Czynem nieuczciwej konkurencji jest takie oznaczenie towarów lub usług albo jego brak, które może wprowadzić klientów w błąd co do pochodzenia, ilości, jakości, składników, sposobu wykonania, przydatności, możliwości zastosowania, naprawy, konserwacji lub innych istotnych cech towarów albo usług, a także zatajenie ryzyka, jakie wiąże się z korzystaniem z nich.

2. Czynem nieuczciwej konkurencji jest również wprowadzenie do obrotu towarów w opakowaniu mogącym wywołać skutki określone w ust. 1, chyba że zastosowanie takiego opakowania jest uzasadnione względami technicznymi.

Art. 13

1. Czynem nieuczciwej konkurencji jest naśladowanie gotowego produktu, polegające na tym, że za pomocą technicznych środków reprodukcji jest kopiowana zewnętrzna postać produktu, jeżeli może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu.

2. Nie stanowi czynu nieuczciwej konkurencji naśladowanie cech funkcjonalnych produktu, w szczególności budowy, konstrukcji i formy zapewniającej jego użyteczność. Jeżeli naśladowanie cech funkcjonalnych gotowego produktu wymaga uwzględnienia jego charakterystycznej formy, co może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu, naśladowca jest zobowiązany odpowiednio oznaczyć produkt.

Jak wynika z powołanych powyżej przepisów, jeżeli produkt nie jest chroniony prawami własności przemysłowej, to skuteczne dochodzenie roszczeń przeciwko konkurentowi naśladującemu taki produkt jest trudne. Art. 13 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji dotyczy bowiem tzw. niewolniczego naśladownictwa, czyli kopiowania zewnętrznej postaci produktu. Może on służyć do walki z podróbkami i to także o tyle, o ile może wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu. Podobnie, odwołanie się do art. 10 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji nie będzie skuteczne w sytuacji, gdy produkt został tak oznaczony, że nie wprowadza w błąd co do jego pochodzenia – np. został opatrzony znakiem towarowym.

Warto też pamiętać o zabezpieczeniu roszczenia. Przedsiębiorca, którego towary są naśladowane z reguły chce, aby jak najszybciej zostały wycofane z obrotu na czas trwania postępowania sądowego. Prawomocny wyrok zapada bowiem z reguły po kilkudziesięciu miesiącach, czyli przy braku zabezpieczenia, konkurent może w dalszym ciągu handlować towarami. Aby uzyskać zabezpieczenie należy uprawdopodobnić roszczenie oraz interes prawny. Praktyka pokazuje, że zabezpieczenie takie łatwiej uzyskać legitymując się prawami własności przemysłowej, a zdecydowanie trudniej opierając się na ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

„Zabezpieczenie takiego roszczenia w sposób wskazany we wniosku, to jest poprzez nakazanie obowiązanej wstrzymania sprzedaży oraz zakazanie wprowadzenia do obrotu wymienionych wyżej produktów, jest co do zasady dopuszczalne, niemniej jednak, z uwagi na dotkliwe skutki, które może wywołać dla obowiązanej, winno być oparte na takich dokumentach lub dowodach, które wskazują w sposób dostateczny na uprawdopodobnienie żądania i na konieczność zapobieżenia szkodzie lub na inne negatywne następstwa, które mogą wyniknąć na skutek braku zabezpieczenia. Instytucja zabezpieczenia nie może być bowiem wykorzystywana jako jeden ze sposobów na wyeliminowanie konkurenta z obrotu gospodarczego, bądź utrudnienia mu w ten sposób prowadzenia działalności gospodarczej. Na gruncie art. 13 ust. 1 u.z.n.k. przyjmuje się, że deliktem w tej postaci nie jest każda postać naśladownictwa, lecz tylko tzw. niewolnicze naśladownictwo, obejmujące takie przypadki wiernego naśladownictwa (kopiowania zewnętrznej postaci produktu), w których dla przeciętnego odbiorcy nie jest możliwe odróżnienie kopii od oryginału. […] Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 11 lipca 2002 r. (I CKN 1319/00, OSNC 2003, nr 5, poz. 73), w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji kładzie się nacisk na eliminację wszelkich działań, mogących w jakikolwiek sposób powodować pomyłki co do przedsiębiorcy lub jego wyrobu, albo wprowadzać w błąd przez używanie fałszywych oznaczeń, a także podawanie innych danych. Ze względu na takie ukierunkowanie celów ustawy, postanowienia art. 13 u.k.z.n. nie mogą zastępować ani powodować ochrony wynikającej z przepisów regulujących prawa bezwzględne (patent, wzór użytkowy).”1

W konsekwencji z punktu widzenia dochodzenia roszczeń przez podmiot, którego towary są naśladowane łatwiejszą drogę zapewnia posiadanie praw wyłącznych np. prawa z rejestracji wzoru przemysłowego czy też skorzystanie z prawa do niezarejestrowanego wzoru wspólnotowego. W sytuacji, gdy przedsiębiorca nie posiada praw wyłącznych, pozostaje odwołanie się do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, a szanse na skuteczne dochodzenie roszczeń w oparciu o przepisy tej ustawy są znacząco mniejsze.

 

1Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach Wydział V Cywilny z dnia 11.09.2013 r., sygn. V ACz 849/13

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s