Naruszenie dobrego imienia w internecie – przedawnienie

Kiedy mowa o naruszeniu dobrego imienia w internecie należy zwrócić uwagę na zasady liczenia terminu przedawnienia takich czynów.  Zasady obliczania terminu przedawnienia różnią się, w zależności od tego po jakie środki prawne zamierza sięgnąć osoba, której dobre imię zostało naruszone.

Ochrona dobrego imienia na drodze karnej – w sprawach o przestępstwo zniesławienia.

Karalność przestępstwa zniesławienia ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu jego popełnienia. Jeśli w tym okresie zostanie wszczęte postępowanie karne, okres ten ulega wydłużeniu o kolejne 5 lat.

Istotne są zatem dwie chwile – moment dowiedzenia się pokrzywdzonego o sprawcy przestępstwa i chwila popełnienia przestępstwa. W przypadku popełnienia przestępstwa zniesławienia polegającego na umieszczeniu w internecie treści o charakterze zniesławiającym,termin przedawnienia zaczyna biec od chwili dokonania wpisu, a nie jego usunięcia. Oznacza to, że możliwa jest sytuacja, w której przestępstwo zniesławienia będzie już przedawnione, gdy zniesławiający wpis ciągle będzie dostępny w sieci1. Co więcej, możliwe jest także, że pokrzywdzony dowie się o zniesławieniu w chwili, gdy przestępstwo będzie już przedawnione.

Ochrona dobrego imienia na drodze cywilnej – sprawy o naruszenie dóbr osobistych.

W przypadku spraw cywilnych, należy rozróżnić dwa podstawowe typy roszczeń:

a) Roszczenia o charakterze niemajątkowym – te nigdy nie ulegają przedawnieniu. Poszkodowanemu zawsze zatem przysługuje roszczenie o zaniechanie naruszeń (np. roszczenie o usunięcie wpisów naruszających dobra osobiste).

b) Roszczenia o charakterze majątkowymprzedawniają się w terminie 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednak nie później, niż w terminie 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

Jeśli natomiast szkoda wynika ze zbroni lub występku, roszczenia o charakterze majątkowym przedawniają się w terminie lat 20 od dnia popełnienia przestępstwa, niezależnie od tego, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia.

W każdym przypadku prawidłowe złożenie pozwu przerywa bieg przedawnienia (bieg przedawnienia można też przerwać na zasadach ogólnych). Warto też pamiętać, że przedawnienie roszczenia cywilnego nie oznacza jego wygaśnięcia – daje jedynie zobowiązanemu możliwość uchylenia się od spełnienia świadczenia (więcej o przedawnieniu można przeczytać w tym miejscu).

Co z tego wynika?

Naruszenie dobrego imienia może stanowić delikt cywilny (naruszenie dóbr osobistych), przestępstwo zniesławienia lub równocześnie należeć do obu tych kategorii. Przedawnienie roszczenia cywilnego i przedawnienie karalności przestępstwa mają zupełnie inny charakter, jednak w praktyce dla osoby, której dobre imię zostało naruszone, często sprowadzają się do tego samego – przedawnienie pozbawia jej możliwości skorzystania z jednej z dróg ochrony swoich praw.

a) Zarówno w przypadku przestępstwa zniesławienia, jak i roszczenia o naruszenie dóbr osobistych, kluczowe są dwa momenty:

chwila zdarzenia wywołującego szkodę (chwila popełnienia przestępstwa) – co do zasady jest to chwila, gdy naruszająca dobre imię treść została umieszczona w internecie, wyznacza ona najdłuższy możliwy okres przedawnienia;

chwila dowiedzenia się przez poszkodowanego/pokrzywdzonego o szkodzie oraz o osobie obowiązanej do jej naprawienia/sprawcy przestępstwa – konkretyzuje okres przedawnienia w konkretnej sprawie. Biorąc pod uwagę specyfikę naruszenia dobrego imienia w internecie bardzo często ma ono charakter anonimowy. W takiej sytuacji od momentu dowiedzenia się o naruszeniu dobrego imienia (np. umieszczeniu zniesławiającego komentarza), do poznania tożsamości osoby, która takiego naruszenia się dopuściła, może minąć bardzo długi okres. Ustalenie tożsamości sprawcy może wymagać z kolei podjęcia dalszych działań. Tego problemu nie ma natomiast, jeśli naruszenie zostało dokonane przez osobę, której tożsamość jest możliwa do ustalenia od razu.

b)  Najszybciej przedawniają się uprawnienia pokrzywdzonego wynikające z przepisów prawa karnego, przedawnienie roszczeń cywilnych następuje w dłuższym okresie.

c) W przypadku jeśli naruszenie dobrego imienia stanowi równocześnie delikt cywilny i przestępstwo zniesławienia – przedawnienie roszczeń majątkowych wynikających z naruszenia dóbr osobistych, wydłuża się do 20 lat.

d) Teoretycznie możliwa jest sytuacja (chociaż w przypadku roszczeń cywilnych mało prawdopodobna), że poszkodowany dowie się o naruszeniu dobrego imienia już po upływie okresu przedawnienia – i w ten sposób faktycznie nigdy nie będzie w stanie skorzystać z uprawnień wynikających z prawa karnego, ani cywilnych roszczeń majątkowych.

e) Poszkodowany nigdy nie traci uprawnień niemajątkowych wynikających z naruszenia dóbr osobistych – zawsze zatem ma możliwość żądania usunięcia treści naruszających dobre imię.

1 Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2010 r. I KZP 7/10

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s